Tuinieren in de openbare ruimte

Guerilla Gardening is het aanleggen van een tuintje in de openbare ruimte. Mag dat? Eigenlijk niet, maar meestal wordt het oogluikend toegestaan als je een verloren stukje groen eens goed onder handen neemt. De redactie van de Groene Groninger bestaat uit ervaren Guerilla Gardeners en speciaal voor deze editie legden we een nieuw tuintje aan in het openbaar groen. Zo gingen we te werk:

1. Kies een locatie

 Het is handig een plek te kiezen met voldoende zonlicht en dicht bij je huis, zodat je in de zomer je plantjes water kunt geven. Maak alvast een plan: welke materialen en plantjes heb je nodig? Wij kozen voor de border rond een boom, maar eigenlijk volstaat elke kale plek die wel wat opgefleurd kan worden.

2. Bereid je voor

Zoek medestanders die je willen helpen, zaai alvast wat plantjes voor en zoek je tuingereedschap bij elkaar. Wij voorzagen onze tuin van een flinke dosis zomerbloeierszaad en plantten doperwten. Doperwten zijn sneller klimmers die straks prachtige bloemen geven, en erwten natuurlijk. 

3. Ga aan de slag!

Als je een grote tuin gaat aanleggen en misschien weerstand van gezaghebbers denkt te ondervinden, kun je je tuin het beste ’s nachts aanleggen. Wij deden het gewoon overdag, niemand die er vreemd van opkeek.

4. Maak je tuin bekend

Als je voorbijgangers wil laten weten dat zich hier een heus guerilla tuintje bevindt, kun je een bordje bij je tuin plaatsen. Deze bijvoorbeeld >

(SF)

Samen lokale producten inkopen bij het VersVoko

Economisch zware tijden vragen om nieuwe alternatieven. Of, in het geval van het VersVoko, een oud idee met een nieuwe twist. Het VersVoko is een Voedselkollektief dat, zoals de naam al doet vermoeden, bestaat uit mensen die houden van verse, lokale groenten voor een goede prijs. In heel Nederland worden VersVoko’s opgericht, vaak in samenwerking met de al bestaande Voko’s die voornamelijk droogwaren aanbieden. Ook in Groningen kun je je bij een VersVoko aansluiten. Versvoko Groningen koopt groenten in bij De Keukentuin, een biologisch tuindersbedrijf in Zuidbroek. Leden van het Versvoko doen hun bestelling via de webshop van de Keukentuin en kunnen 1 keer per week hun krat verse groenten afhalen in Beijum of de Hortusbuurt. Vervoer en administratie regelen de leden van het Versvoko zelf, waardoor ze met een minimum aan overheadkosten aan biologische, lokale voeding kunnen komen. 

Ik probeerde het uit en bestelde aardappels, wortels, spinazie, winterpostelein en een slamix. Ik was vooral bij met de dagverse spinazie, zoveel meer smaak dan de supermartkversie! Mijn bestelling haalde ik af bij het afhaalpunt in de Grote Leliestraat, waar ik meteen lid kon worden van het ‘gewone’ Voedselkollektief voor voornamelijk droogwaren. Fijn om eens boodschappen te doen zonder in de rij te staan (die tijdswinst werd weer tenietgedaan door de praatjes met andere leden, maar dat is nu eenmaal een van de ‘bijverschijnselen’ van een collectief – je doet het samen).  Ook leuk: via de nieuwsbrief van producent de Keukentuin vernam ik dat de tuinders en ik de avond voor mijn bestelling van hetzelfde concert hadden genoten en dat zij net als ik kippen houden. Voor ik het wist had ik een mailtje teruggestuurd om  ook mijn onsterfelijke voorliefde voor foute folkrock te kennen te geven, waarna er meteen een aardige mail terug kwam van tuinder Jeanette. Ondanks al mijn goede voornemens koop ik nog regelmatig supermarktbroccoli uit Spanje, zonder dat ik stilsta bij de manier waarop die broccoli geproduceerd is, of de producent wel een goed loon ontvangt en hoeveel tijd die broccoli in vrachtwagens en koelingen heeft doorgebracht voordat ie op mijn bord belandde. Nu heeft degene die mijn eten maakt ineens een naam en woont op fietsafstand!

Het woord Kollektief roept, zeker met die K in de spelling, associaties op met anarchisme en idealen van weleer. Gek genoeg voelt deelnemen aan het collectief nauwelijks als de ruige radicale daad die ik voor ogen had, maar is het vooral gezellig om contact te hebben met de mensen die mijn eten maken en anderen die ook enthousiast zijn over biologische en lokale voeding.

(SF)

De ACtertuiM

Achtertuim

Veel stadsbewoners dromen er van: een klein tuintje om je eigen groente in te verbouwen. Bij voorkeur samen met anderen, met wat hulp, en dan nog het liefst zonder al te veel onkruid of land dat omgespit moet worden. Voor zo’n 30 stadsbewoners werd deze droom bewaarheid op het terrein van een oude mengvoerfabriek.

De ACM silo (Aankoop Centrale Groningen) was ooit een handel in diervoeders en landbouwproducten. Inmiddels staat het al weer enkele jaren leeg. Eigenaar huurvereniging Lefier wil het pand of het terrein op den duur opknappen en dan appartementen voor jongeren, een restaurant, of een culturele ontmoetingsplek bouwen. Tot het zover is heeft Lefier, uit de goedheid van diens hart of als slimme marketingtruc, het terrein beschikbaar gesteld voor hip tuinierend Groningen. Lefier stelde het terrein en de pallets beschikbaar, de tuintjes werden door de deelnemers zelf gemaakt.

Op een regenachtige zaterdag verzamelden alle deelnemers zich om, versterkt door worteltaart en kruidenthee, van de pallets kleine vierkante meter-moestuinen te bouwen en die te vullen met aarde. Van de overige pallets werd een omheining gemaakt om de moestuinen heen, meer voor de sier dan ter bescherming. Ook werd er een ingenieus watersysteem aangelegd van regenpijpen en emmers. Hiermee kan water uit de nabijgelegen vaart geput worden.

Vierkante meter-moestuin

Het principe van de vierkante meter-moestuin is de laatste jaren in opkomst in Nederland, en grote bouwmarkten zijn al druk bezig er munt uit te slaan. Gelukkig is de vierkante meter-moestuin een principe, en geen commercieel product, dus kun je die gewoon zelf maken.

Het idee is dat een terrein van 1 m² wordt afgebakend (met pallets, stenen, een bak, of wat dan ook). Deze ruimte wordt door touwtjes onderverdeeld in 9 gelijke vakken, zodat je in elk vak een andere groente kunt zaaien. Vaak zie je in de moestuin ook een speciale mengeling van bodemmateriaal, bijvoorbeeld gelijke delen nieuwe tuinaarde, compost en scherp zand. Daardoor groeien de planten extra goed en hoef je minder onkruid te wieden.  

Dit is ook het voordeel in de AChtertuiM: de verse grond zorgt voor weinig onkruid, de grote open ruimte er om heen zorgt voor weinig slakken. Wel werden een aantal boerenkolen dit jaar geplaagd door de rups van het koolwitje (en het hek werd geplaagd door vandalen).

Herfstgroenten

Omdat we pas laat in de zomer begonnen met de tuintjes was de plantenkeuze wat beperkt. Dankzij de naastgelegen kweker Tuin in de Stad, die iedereen van jonge plantjes voorzag, kon er toch nog veel geoogst worden voor de winter echt aanbrak. Ook hadden veel mensen thuis al voorgezaaid, en de nieuwe planten konden uitgeplant worden zodra de tuintjes klaar waren.

Door de late start waren een aantal planten extra populair: de snelle groeiers zoals allerlei soorten sla, preien en wortels en koolrabi, en daarnaast de winterharde groenten zoals boerenkool en spruitjes. Verder zag je veel bieten, doperwten, bloemkolen en broccoli’s. Een enkele overactieve tuinder bouwde van regenpijp een aanbouw aan zijn tuin om extra veel andijvie te kunnen kweken.

 Samen werken

Behalve tuinieren in er in de achtertuim veel gedaan om samen te komen en te genieten van dit stukje open ruimte tussen stad en bedrijventerreinen. Afgelopen jaar was er, na het bouwen van de tuintjes en een opruimdag, ook een circus voor kinderen, een barbecue, en een pompoensoep-dag. Dit jaar zijn er ook weer grootse plannen voor de AChtertuiM: er wordt een moestuin cursus georganiseerd, en er staat een grote partytent voor nieuwe initiatieven. Iedereen die wil kan hier zijn evenement in organiseren, van een wild feest tot een breikransje, of misschien wel een wild breifeest.

En dat laat gelijk het mooie zien van de AChtertuiM: samen werken, samen plannen maken en gelijk uitvoeren, en vertrouwen op de creativiteit en kracht van de deelnemers. En het werkt! Dat zie je wel aan de mooie tuintjes, en de deelnemers die elke keer met wat verse groente naar huis gaan. Kom eens kijken!    

De ACM silo en de tuintjes vind je aan de Friesestraatweg, tussen de nieuwe Jumbo en Vinkhuizen. http://achtertuim.nl/

(GdJ)

Ben jij klaar voor vlier?

Ben jij klaar voor vlier?

In Groningen groeit de vlier weelderig in parkjes, plantsoenen, langs de weg en langs het spoor. Overal waar je je hond kunt uitlaten staat wel een vlierstruik. In de vroege zomer herken je vlier aan de bloemschermen met kleine witte bloesems met een sterke geur. In het najaar veranderen de bloesems in zwarte besjes met rode steeltjes, nog steeds in grote schermen bij elkaar.

Vlier als geneesmiddel

Planten die al lang bekend zijn hebben vaak medicinale eigenschappen. Vlier ook. Wees altijd voorzichtig met vlier, de besjes zelf, de bladeren, en ook de wortels zijn giftig!

De bloesem van de vlier kan gedroogd worden, thee hiervan werkt bloedreinigend en versterkt de afweer. Gekneusde bladeren houden muggen op afstand.

Bessen gekookt en met suiker tot siroop gebonden is goed voor de keel en helpt bij verkoudheid en maagproblemen. De bessen bevatten heel veel vitamine C en ondersteunen daardoor de weerstand en de stofwisseling.

Vlier kan ook gebruikt worden als verfstof, de oude Romeinen gebruikten de zwarte kleurstof uit bast en wortels als haarverf. 

Vlier in de keuken

Zowel van de bloesems als de bessen kunnen veel heerlijke hapjes gemaakt worden. Vlier professionals gebruiken vlier om wijn en jenever te maken, maar in je eigen keuken kun je ook bijvoorbeeld een heerlijke jam maken. Hiervoor heb je alleen vlierbessen, geleisuiker, en wat citroensap nodig. Vlierbessen hebben een pittige smaak en smaken ook uitstekend in combinatie met kruisbessen of bramen.

De bloesemschermen kunnen verwerkt worden tot een soort pannenkoeken. Hiervoor worden de schermen geknipt, goed uitgeklopt tegen beestjes, en dan in een dik pannenkoekbeslag gedoopt. Gefrituurd in een laag olie en besprenkeld met poedersuiker is dit een luchtige en knapperige traktatie.

Ben jij een flierefluiter?

Voor echt ontzettend ouderwets plezier kun je van de vlierboom een fluitje maken. Het witte, sponsachtige merg dat in de takken zit kan er gemakkelijk uit gedrukt worden, waarna een holle steel overblijft. Om een fluitje te maken snijd je een vingerdikke tak van zo’n zes centimeter lengte af. Haal het merg er uit en rond de rand af met een mesje. Nu kun je er op blazen, terwijl je het gat aan de onderkant meer of minder bedekt. Komt er geluid uit? Dan ben je een echte flierefluiter, een lichtzinnige levensgenieter. De pijpjes kunnen ook gebruikt worden om balletjes te schieten. In Griekenland werden dit soort fluitjes “Sambuca’s” genoemd, hier komt de officiele Latijnse naam van de vlier, Sambucus, vandaan. 

Vlierjam Pluk de besjes in de herfst, 400 gram besjes voor 2 grote potten jam. Was de besjes zorgvuldig en kook ze tot ze een moes vormen. Voeg het sap van één citroen en 400 gram geleisuiker toe en kook nog 4 minuten door. Giet de hete jam in brandschone potten, draai de deksel er op, en laat ze even op de kop staan. Als het deksel naar binnen gaat staan en niet meer ingedrukt kan worden, weet je dat de jam luchtdicht is afgesloten en buiten de koelkast bewaard kan worden.

(GdJ)